เกิดอะไรขึ้น? หญิงจีนฝากเงิน 2 ล้าน แต่กลายเป็น "0" แถมศาลสั่งแบงก์ชดใช้แค่ 20%

ฝากเงิน 2 ล้านหยวน ก่อนเงินหายเกลี้ยงบัญชี ศาลสั่งธนาคารชดใช้แค่ 20% เพราะอะไร?

หญิงจีนฝากเงิน 2 ล้านหยวน ก่อนถูกคนรู้จักถอนเกลี้ยงบัญชี ศาลพิจารณาคดี 3 ครั้ง สุดท้ายธนาคารชดใช้เพียง 20% เปิดเหตุผลและบทเรียนการรักษาเงินฝาก

กลายเป็นคดีที่สร้างความสนใจเกี่ยวกับความปลอดภัยของเงินฝากธนาคาร หลังหญิงนักธุรกิจชาวจีนรายหนึ่งฝากเงินรวม 2 ล้านหยวน หรือคิดเป็นมูลค่าหลายล้านบาท ก่อนพบว่าเงินทั้งหมดถูกคนรู้จักซึ่งเคยทำงานให้ธนาคารถอนออกไปโดยไม่ได้รับอนุญาต แม้จะยื่นฟ้องเรียกเงินคืน แต่คดีกลับพลิกผันถึง 3 ครั้ง ก่อนศาลมีคำตัดสินให้ธนาคารรับผิดชอบเพียง 20% ของความเสียหายที่เรียกร้อง

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นที่เมืองฮาร์บิน มณฑลเฮย์หลงเจียง ประเทศจีน เมื่อปี 2019 และมีการเปิดเผยคำพิพากษาทบทวนในเดือนเมษายน 2022 โดยประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่เพียงการที่เงินฝากหายไปจากบัญชี แต่ยังรวมถึงการที่ผู้ฝากเงินมอบสมุดบัญชี เอกสารประจำตัว และเปิดเผยรหัสผ่านให้บุคคลอื่น จนกลายเป็นข้อพิจารณาสำคัญของศาลในการแบ่งความรับผิดชอบ

หญิงฝากเงิน 2 ล้านหยวน ก่อนคนรู้จักชวนย้ายบัญชีรับดอกเบี้ยพิเศษ

รายงานของนิตยสารกฎหมายจีน Democracy and Legal System Weekly ซึ่งเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ The Paper เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2022 เปิดเผยเรื่องราวของหญิงนักธุรกิจรายหนึ่งในเมืองฮาร์บิน โดยสื่อจีนใช้นามสมมติว่า เหรินอิ๋งอิ๋ง ซึ่งรู้จักสนิทสนมกับหญิงอีกคนหนึ่งที่ใช้นามสมมติว่า อู๋เหวิน ผู้ทำงานเกี่ยวข้องกับการรับฝากเงินให้ธนาคาร

เมื่อวันที่ 17 มกราคม 2019 เหรินอิ๋งอิ๋งนำเงินจำนวน 1 ล้านหยวนไปฝากประจำกับธนาคารแห่งหนึ่งในเขตเซียงฟาง เมืองฮาร์บิน โดยเลือกฝากเป็นระยะเวลา 2 ปี อัตราดอกเบี้ย 2.25% ต่อปี ก่อนนำเงินอีก 1 ล้านหยวนไปฝากเพิ่มในวันที่ 1 เมษายนปีเดียวกัน ทำให้มีเงินฝากรวมทั้งสิ้น 2 ล้านหยวน

อย่างไรก็ตาม หลังจากฝากเงินก้อนที่สองในวันดังกล่าว อู๋เหวินได้ติดต่อเธอและอ้างว่าธนาคารมีผลิตภัณฑ์เงินฝากก้อนใหญ่ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าเดิม พร้อมเสนอว่าจะช่วยดำเนินการย้ายเงินไปยังบัญชีใหม่ให้

ด้วยความที่ทั้งสองรู้จักกันมานาน เหรินอิ๋งอิ๋งจึงเชื่อใจและมอบบัตรประจำตัวประชาชนจีนกับสมุดบัญชีเงินฝากให้อู๋เหวินนำไปดำเนินการ อีกทั้งยังมีการเปิดเผยรหัสผ่านบัญชี ทำให้อีกฝ่ายสามารถนำข้อมูลไปใช้ทำธุรกรรมได้

เพียงวันเดียว เงินฝาก 2 ล้านหยวนถูกถอนออกทั้งหมด

หลังได้รับเอกสารและข้อมูลบัญชี อู๋เหวินได้นำไปดำเนินการถอนเงินฝากประจำก่อนกำหนด ผ่านขั้นตอนการเปิดและปิดบัญชี ก่อนนำเงินจำนวน 2 ล้านหยวนออกไปโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของเงิน

ในช่วงเย็นวันเดียวกัน อู๋เหวินนำบัตรประจำตัวมาคืน แต่ยังไม่ได้คืนสมุดบัญชีเงินฝาก โดยอ้างว่าลืมไว้ที่ธนาคารและจะนำมาคืนในวันรุ่งขึ้น

เมื่อวันต่อมา เหรินอิ๋งอิ๋งพยายามติดต่ออู๋เหวินแต่ไม่สามารถติดต่อได้ จึงเดินทางไปตรวจสอบที่ธนาคาร ก่อนทราบว่าเงินฝากทั้งหมดถูกถอนออกไปแล้วตั้งแต่ช่วงเย็นวันที่ 1 เมษายน 2019

เธอจึงเรียกร้องให้ธนาคารคืนเงินต้นและดอกเบี้ย แต่ธนาคารปฏิเสธ โดยให้เหตุผลว่าผู้ทำธุรกรรมได้นำเอกสารประจำตัว สมุดบัญชี และรหัสผ่านที่ถูกต้องมาใช้ดำเนินการ ทำให้เกิดข้อพิพาทว่าใครควรรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น

ศาลชั้นต้นตัดสินให้ธนาคารคืนเงินฝากทั้งหมด

ในเดือนมีนาคม 2020 เหรินอิ๋งอิ๋งยื่นฟ้องต่อศาลประชาชนเขตเซียงฟาง เมืองฮาร์บิน เพื่อเรียกร้องเงินต้น 2 ล้านหยวน พร้อมดอกเบี้ยจากธนาคาร โดยให้เหตุผลว่าธนาคารมีหน้าที่ดูแลความปลอดภัยของเงินฝากลูกค้า

ศาลชั้นต้นพิจารณาว่า ผู้ฝากเงินและธนาคารมีความสัมพันธ์ตามสัญญาฝากเงินอย่างถูกต้อง ธนาคารจึงมีหน้าที่รักษาความปลอดภัยของเงินฝาก และต้องตรวจสอบความถูกต้องของการทำธุรกรรม โดยเฉพาะการถอนเงินจำนวนมากก่อนครบกำหนด

ในคดีนี้ ศาลพบว่าธนาคารไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าผู้ฝากเงินมอบอำนาจให้อู๋เหวินถอนเงิน อีกทั้งการทำธุรกรรมยังมีความผิดปกติหลายประการ รวมถึงการถอนเงินฝากประจำก่อนกำหนดและขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับผู้เคยทำงานให้ธนาคาร

ศาลชั้นต้นจึงมีคำพิพากษาให้ธนาคารคืนเงินต้นจำนวน 2 ล้านหยวน พร้อมดอกเบี้ยตามอัตราที่กำหนด โดยคำนวณตามระยะเวลาที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ให้ดอกเบี้ยเต็มสองปีตามที่ผู้เสียหายเรียกร้องทั้งหมด

ธนาคารอุทธรณ์สำเร็จ ศาลกลับคำตัดสินให้ลูกค้ารับผิดชอบเอง

ธนาคารไม่เห็นด้วยกับคำพิพากษาและยื่นอุทธรณ์ต่อศาลประชาชนระดับกลางเมืองฮาร์บิน โดยยืนยันว่าการถอนเงินดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายและระเบียบเกี่ยวกับการรับฝากเงินกำหนดไว้

ธนาคารชี้ว่า ผู้ทำธุรกรรมมีทั้งเอกสารประจำตัวของเจ้าของบัญชี เอกสารประจำตัวของตนเอง สมุดบัญชีเงินฝาก และรหัสผ่านที่ถูกต้อง ซึ่งธนาคารได้ตรวจสอบและเก็บหลักฐานประกอบการทำธุรกรรมแล้ว

ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ธนาคารได้ดำเนินการตรวจสอบตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ขณะที่เจ้าของบัญชีกลับสมัครใจมอบเอกสารสำคัญและข้อมูลที่ใช้ทำธุรกรรมให้บุคคลอื่น โดยไม่ได้ใช้มาตรการป้องกันความเสี่ยงอย่างเหมาะสม

ในเดือนธันวาคม 2020 ศาลอุทธรณ์จึงมีคำพิพากษากลับคำตัดสินของศาลชั้นต้น และยกคำร้องเรียกเงินคืนทั้งหมดของเหรินอิ๋งอิ๋ง ทำให้เธอไม่สามารถเรียกร้องเงินจากธนาคารได้ตามคำพิพากษาในชั้นนั้น

ศาลสูงพิจารณาคดีอีกครั้ง ชี้ธนาคารมีส่วนผิด แต่ลูกค้าต้องรับผิดชอบหลัก

หลังคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ เหรินอิ๋งอิ๋งยังคงเดินหน้าขอให้ศาลสูงมณฑลเฮย์หลงเจียงพิจารณาคดีใหม่ โดยให้เหตุผลว่าธนาคารไม่ควรปฏิเสธความรับผิดชอบทั้งหมด เพราะผู้ที่นำเงินออกไปสามารถใช้ช่องโหว่ของกระบวนการธนาคารเพื่อถอนเงินจำนวนมากได้

เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2021 ศาลสูงมณฑลเฮย์หลงเจียงมีคำสั่งรับคดีไว้พิจารณาทบทวน ก่อนวินิจฉัยว่าธนาคารยังคงมีหน้าที่รักษาความปลอดภัยของธุรกรรมและเงินฝาก แม้ผู้ฝากเงินจะมีความผิดพลาดในการดูแลเอกสารและรหัสผ่านของตนเองก็ตาม

ศาลเห็นว่า การที่อู๋เหวินสามารถใช้กระบวนการเปิดและปิดบัญชีเพื่อถอนเงินฝากประจำจำนวนมากก่อนกำหนดได้ สะท้อนว่าธนาคารมีช่องโหว่ในการบริหารจัดการและตรวจสอบธุรกรรม จึงไม่สามารถปฏิเสธความรับผิดชอบทั้งหมดได้

อย่างไรก็ตาม ศาลพิจารณาด้วยว่าเจ้าของบัญชีเป็นผู้บรรลุนิติภาวะและควรตระหนักถึงความเสี่ยงจากการมอบบัตรประจำตัว สมุดบัญชี และรหัสผ่านให้บุคคลอื่น จึงต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นเป็นส่วนใหญ่

คำตัดสินสุดท้าย ธนาคารชดใช้ 418,000 หยวน คิดเป็น 20% ของความเสียหาย

ในเดือนเมษายน 2022 ศาลสูงมณฑลเฮย์หลงเจียงเผยแพร่คำพิพากษาทบทวน โดยยกเลิกคำพิพากษาของศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ แล้วกำหนดให้ธนาคารรับผิดชอบ 20% ของเงินต้นและดอกเบี้ยที่ผู้เสียหายเรียกร้องรวม 2.09 ล้านหยวน

นั่นหมายความว่าธนาคารต้องชดใช้เงินจำนวน 418,000 หยวน ขณะที่คำเรียกร้องส่วนที่เหลือไม่ได้รับการอนุมัติ โดยศาลให้น้ำหนักกับความผิดพลาดของเจ้าของเงินที่ส่งมอบเอกสารและข้อมูลสำคัญให้บุคคลอื่น มากกว่าความบกพร่องในการควบคุมธุรกรรมของธนาคาร

รายการ	จำนวนเงิน
เงินต้นที่ถูกถอนออก	2,000,000 หยวน
เงินต้นและดอกเบี้ยที่เรียกร้อง	2,090,000 หยวน
สัดส่วนความรับผิดของธนาคาร	20%
จำนวนเงินที่ศาลสั่งให้ธนาคารชดใช้	418,000 หยวน

 

คำพิพากษานี้ไม่ได้หมายความว่าธนาคารทุกแห่งในจีนต้องชดใช้เพียง 20% เมื่อเงินฝากลูกค้าถูกนำออกไปโดยมิชอบ แต่เป็นการแบ่งความรับผิดชอบตามข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานของคดีนี้โดยเฉพาะ

บทเรียนจากคดีเงินฝากหาย ทำไมไม่ควรให้สมุดบัญชีและรหัสผ่านกับผู้อื่น?

คดีนี้สะท้อนว่าความไว้วางใจบุคคลที่เคยทำงานให้ธนาคารอาจนำมาซึ่งความเสี่ยงทางการเงินได้ โดยเฉพาะเมื่อเจ้าของบัญชียอมมอบทั้งเอกสารประจำตัว สมุดบัญชี และรหัสผ่านให้ผู้อื่นดำเนินการแทน

แม้ธนาคารมีหน้าที่ดูแลระบบและตรวจสอบธุรกรรม แต่ผู้ฝากเงินก็จำเป็นต้องรักษาข้อมูลส่วนตัวและข้อมูลสำหรับเข้าถึงบัญชีอย่างรอบคอบ เพราะหากเกิดข้อพิพาท ศาลอาจพิจารณาพฤติกรรมของผู้ฝากเงินร่วมกับข้อบกพร่องของธนาคารในการกำหนดความรับผิดชอบ

5 วิธีป้องกันเงินฝากถูกถอนหรือโอนโดยไม่ได้รับอนุญาต

• ไม่เปิดเผยรหัสผ่านหรือรหัสยืนยันธุรกรรม: แม้ผู้ติดต่อจะอ้างว่าเป็นพนักงานธนาคารหรือเป็นคนรู้จักก็ตาม
• ไม่ส่งมอบเอกสารสำคัญให้ผู้อื่นโดยไม่มีความจำเป็น: โดยเฉพาะสมุดบัญชี บัตรประจำตัว และข้อมูลที่ใช้ยืนยันตัวตน
• ตรวจสอบข้อเสนอผลตอบแทนพิเศษกับธนาคารโดยตรง: หากมีผู้เสนอให้ย้ายเงินฝากเพื่อรับดอกเบี้ยสูงขึ้น ควรติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการก่อน
• เปิดใช้ระบบแจ้งเตือนธุรกรรม: เพื่อให้ทราบความเคลื่อนไหวของบัญชี และตรวจพบรายการผิดปกติได้เร็วขึ้น
• รีบแจ้งธนาคารเมื่อพบความผิดปกติ: หากสงสัยว่าเงินถูกถอนหรือโอนโดยไม่ได้รับอนุญาต ควรติดต่อธนาคารทันที เก็บหลักฐาน และแจ้งความตามความเหมาะสม

หากเกิดเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันในไทย ธนาคารต้องชดใช้ 20% หรือไม่?

คำพิพากษาของศาลจีนในคดีนี้ไม่สามารถนำมาใช้เป็นข้อกำหนดการชดใช้เงินฝากในประเทศไทยได้โดยตรง เพราะแต่ละประเทศมีกฎหมาย ระบบกำกับดูแลธนาคาร และหลักเกณฑ์ความรับผิดชอบแตกต่างกัน

หากเกิดกรณีเงินฝากถูกถอนหรือโอนโดยไม่ได้รับอนุญาตในประเทศไทย จำเป็นต้องพิจารณาข้อเท็จจริงว่าธุรกรรมเกิดขึ้นอย่างไร ใครเป็นผู้ทำรายการ มีการยินยอมหรือมอบอำนาจหรือไม่ รวมถึงธนาคารและเจ้าของบัญชีได้ปฏิบัติตามหน้าที่ของตนอย่างเหมาะสมเพียงใด

ผู้เสียหายจึงควรแจ้งธนาคารทันทีเมื่อพบรายการผิดปกติ และหากไม่ได้รับการแก้ไขที่เหมาะสม สามารถสอบถามช่องทางร้องเรียนจากธนาคารแห่งประเทศไทยหรือขอคำปรึกษาทางกฎหมายตามข้อเท็จจริงของกรณีนั้น ๆ

สรุป ฝากเงิน 2 ล้านหยวนถูกถอนเกลี้ยง ทำไมธนาคารจ่ายชดเชยเพียง 20%?

กรณีหญิงนักธุรกิจชาวจีนที่สูญเสียเงินฝาก 2 ล้านหยวน หลังมอบเอกสารและรหัสผ่านให้คนรู้จักซึ่งเคยทำงานให้ธนาคาร กลายเป็นข้อพิพาทที่ต้องผ่านการพิจารณาของศาลหลายครั้ง ก่อนศาลสูงมณฑลเฮย์หลงเจียงมีคำพิพากษาให้ธนาคารชดใช้ 418,000 หยวน หรือ 20% ของเงินต้นและดอกเบี้ยที่เรียกร้อง

ศาลให้เหตุผลว่าธนาคารมีข้อบกพร่องด้านการจัดการธุรกรรม แต่เจ้าของบัญชีเองก็ขาดความระมัดระวังในการรักษาเอกสารและข้อมูลสำคัญ จึงต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายเป็นส่วนใหญ่

บทเรียนสำคัญของคดีนี้คือ อย่ามอบรหัสผ่านและข้อมูลสำคัญของบัญชีให้ใครง่าย ๆ แม้จะเป็นคนรู้จักหรือผู้ที่เคยทำงานให้ธนาคาร เพราะการป้องกันความเสี่ยงตั้งแต่ต้นย่อมดีกว่าการต้องฟ้องร้องเพื่อเรียกเงินคืนในภายหลัง

• ชายล้มทั้งยืน สูญเงินเกลี้ยงบัญชี เพราะ “รูปถ่าย” ที่หลายคนมีในมือถือ โดยไม่รู้ถึงอันตราย!!!
•  ตร.มาหาถึงบ้าน ตรวจพบ "ค้อน" ไม่ใช่ค้อน แม่เฒ่าใช้งานมา 20 ปี เคราะห์ดีที่ไม่ตาย!
• หม้ายผัวตาย ร้องไห้โฮเพิ่งรู้ "เงินหมื่น" ที่โอนมาตลอด 4 ปี คือมิตรภาพดีๆ สามีทิ้งไว้ให้!

แหล่งอ้างอิง

1. Democracy and Legal System Weekly ผ่าน The Paper – คดีพนักงานรับฝากเงินถอนเงินลูกค้า ธนาคารรับผิดชอบ 20% (8 กรกฎาคม 2022)
2. Sohu – รายงานคดีเงินฝาก 2 ล้านหยวนถูกถอน และคำพิพากษาทั้งสามช่วง (10 พฤศจิกายน 2022)